Nederlandse Zendingsraad
Eenheid in Zending

Meer nieuws

Nieuw NZR Cahier

maandag, 10 september

Joint Statement Religious Affairs

woensdag, 5 september

Zendingsgeschiedenis II

dinsdag, 4 september
Bekijk nieuws

Actueel

Oosters - Orthodoxe kerken

Terug naar het overzichtdinsdag, 23 mei 2017

In Woord & Dienst belicht Anmar Hayali maandelijks een van de vele "wereldkerken" die Nederland rijk is. In het nummer van deze maand aandacht voor de Oosters - Orthodoxe kerken in Nederland. 

Naam: Oosters - Orthodoxe kerken in Nederland. 

Naast het katholicisme en het protestantisme is het Orthodoxe christendom één van de drie hoofdvormen van het christendom. Binnen de Orthodoxe Kerk onderscheiden we twee kerkenfamilies: de Oriëntaals - Orthodoxe en Oosters - Orthodoxe kerken. De Orthodoxe Kerk in Nederland kent een lange geschiedenis en is niet, zoals vaak wordt gedacht, pas begonnen met de komst van migranten uit Oost - Europa in de achttiende eeuw. Voor een toelichting op het onderscheid tussen de bovengenoemde kerkelijke tradities en een beknopte geschiedenis van de Orthodoxe Kerk in Nederland kunt u deze website raadplegen. 

Plaats van samenkomst

Eer zijn ruim 35 Oosters - Orthodoxe parochies en kloosters in Nederland die tot verscheidene (autocefale) patriarchaten en bisdommen behoren. Voor een exact overzicht van de plaatsen, contactgegevens en websites van de desbetreffende parochies en kloosters, zie bovenstaande website.

Omvang

Wereldwijd zijn er nagenoeg 300 miljoen Orthodoxe christenen. Het aantal ingeschreven leden en vaste bezoekers van deze kerken bedraagt in Nederland enkele duizenden. Verder wordt er gemeld dat er naar schatting zo'n 140.000 (Oosters-) Orthodoxen in Nederland zijn. Het grote verschil tussen het aantal ingeschreven leden en de gehele doelgroep heeft waarschijnlijk te maken met het feit dat "er een vele malen grotere groep van Orthodoxen (is) die weliswaar gedoopt zijn maar niet verbonden aan een specifieke parochie. Inclusief Oriëntaals - Orthodoxen wordt het aantal geschat op ruim 175.000 en zij doen steeds meer een beroep op de geestelijke verzorging die verleend wordt in gevangenissen, krijgsmacht en gezondheidszorg", aldus de website.

Bijzonderheden samenkomst

De voertalen tijdens de eredienst verschillen per gemeenschap. In sommige parochies is het Nederlands de liturgische taal. Andere parochies gebruiken, al of niet naas het Nederlands, onder meer het Grieks, Kerkslavisch, Servisch, Roemeens, Fries en / of Engels als voer - of liturgische talen. De eredienst is eerbiedig en heeft een mystiek karakter. Tijdens de Goddelijke Liturgie vinden de gelovigen aansluiting bij de "hemelse liturgie" zoals beschreven in Jesaja 6 en Openbaring. Dit komt tot uitdrukking middels processies, wierook, kaarsen, de gewaden van de priesters en diakenen, en de beroemde en devoot gezongen liturgie. Men gelooft dat Gods Koninkrijk werkelijk met ons en in ons leeft, hier en nu. Dit is dan ook de reden dat er weinig zitplaatsen zijn, bedoeld voor hen die niet lang kunnen staan: de eredienst duurt minstens twee uur, met Pasen zelfs vijf uur. De gemeenschap staat tijdens een groot deel van de eredienst, omdat men voor Gods aangezicht niet kan gaan zitten. Er heerst een sfeer van besef van Gods heiligheid, van mysterie en diep ontzag. Daarom buigen de gelovigen vaak voor Christus, bij het Evangelie, Zijn Woord, bij het Heilig Avondmaal, de Heilige Communie en telkens wanneer Zijn heilige naam wordt genoemd. Iconen van Christus en allerlei heiligen zijn niet bedoeld als versiering, maar essentieel onderdeel van de liturgie. Zij weerspiegelen het onzichtbare, het hemelse. Daarom worden heiligen altijd langgerekt en plechtig afgebeeld. Ze worden gekust en vereerd, maar niet aanbeden. Alleen God wordt aanbeden. Tussen het altaar en het kerkschip bevindt zich de zogenaamde iconostase. Het lijkt op een wand met schilderijen, maar dienst als doorgang tussen de symbolen van hemel en aarde. Op de iconostase staat onze Heer Jezus altidj rechts, links Zijn moeder Maria en naast hen andere voor de desbetreffende parochie belangrijke heiligen. In het midden is een poort, waar niemand doorheen mag behalve de bisschoppen, priesters en diakenen. Samengevat kun je zeggen dat tijdens de Orthodoxe liturgie alle zintuigen worden aangesproken in de aanbidding van God. 

Op Stille / Heilige Zaterdag bezoek ik de Russich - Orthodoxe parochie te Amsterdam, een gemeenschap waar meer dan twintig nationaliteiten vertegenwoordigd zijn. De leden zijn voornamelijk afkomstig uit allerlei landen binnen het Oostblok. Een kleine groep Oriëntaals - Orthodoxe Eritreeërs participeert in de eredienst. Bovendien maakt een opvallend grote groep autochtone Nederlanders deel uit van de kerkgemeenschap. Deze zijn Orthodox geworden vanwege onder meer de geborgenheid en verbondenheid van de gemeenschap, de eeuwenoude traditie en de eerbied voor God. Na de mis ontvangt vader Hildo Bos, één van de priesters van deze parochie, mij hartelijk en vertelt dat deze eredienst zijn favoriete liturgie is. Het wordt gekenmerkt door een dubbele lading: de rouw om het sterven van Jezus en de afwachting van Zijn opstanding. Midden in het kerkschip bevindt zich een "epitaaf" - een afbeelding van de gestorven en begraven Christus op een met bloemen versierde tafel. De gelovigen knielen hiervoor en kussen het afgebeelde graf van Christus. Tijdens het eerste gedeelte van de liturgie (in Kerkslavisch, Nederlands en Engels) dragen de priesters en diakenen zwarte gewaden. Daarna wisselen zij die om voor witte gewaden wanneer aangekondigd wordt dat Christus zal opstaan. De Paasdienst begint op zaterdagavond, van 22.00 tot 4.00 's nachts. Hardop wordt het dan verkondigd: Christus is opgestaan! 

...

Missionaire drive: Priester Hildo Bos beschrijft de Oosters - Orthodoxe kerken in het land als passief - missionair: open en aanwezig, maar zonder proselitisme. Hij geeft voorbeelden van parochies die actief zijn in het betrekken van jongeren, toerusten van kerkleden en / of zich naar buiten presenteren middels lezingen en open dagen. Echter, omdat een significant aantal parochies zich nog in een overlevingsmodus bevindt en de meeste geestelijke leiders geen (volledig) salaris van de kerk ontvangen en hierdoor andere banen hebben, is er volgens hem in het algemeen onvoldoende beleid op het gebied van geloofsonderricht, evangelisatie en zending. "Het is onze taak om het Evangelie te verkondigen, in woord en daad, en goede contacten met andere kerken te onderhouden als een gezamenlijk getuigenis van het Evangelie", aldus vader Hildo. 

... 

Overgenomen uit Woord & Dienst, jaargang 66, nummer 5, mei 2017. Origineel artikel geschreven door Anmar Hayali, coördinator van Samen Kerk in Nederland (SKIN), de landelijke vereniging van migrantenkerken en internationale kerken.