Nederlandse Zendingsraad
Eenheid in Zending

Meer nieuws

NZR zoekt stafmedewerker

vrijdag, 7 december

Adventviering NZR

maandag, 5 november

Nieuw NZR-Cahier

vrijdag, 12 oktober
Bekijk nieuws

Actueel

Wat is missionair - diaconaal?

Terug naar het overzichtmaandag, 26 juni 2017

Het lijkt op het eerste gezicht een modieuze trend dat kerken naar buiten treden en missionaire initiatieven ontplooien. Maar evengoed kun je zeggen dat de kerk zo teruggaat naar haar oorspronkelijke missie. Maar verleidingen zijn er ook voor de kerk: we worden weer belangrijk! 

Sommige mensen interpreteren missonair diaconaat als een beweging die te maken heeft met de afkalving van de gevestigde kerken in de Nederlandse samenleving. Het zou te maken hebben met een verlangen naar restauratie, naar herstel van een gekerstende samenleving. Maar zou het ook te maken kunnen hebben met de vraag naar waar het in de kerk oorspronkelijk om gaat? En waarom komen er dan naast missionaire initiatieven ook missionair - diaconale initiatieven? Wat is dan het getuigende daarvan? Het missionaire elan duiden als een poging tot restauratie en herstel, levert onwillekeurig associaties op met "Hoe God verdween uit Jorwerd" van Geert Mak. De pointe van het boek is dat die samenleving van vroeger - waar als het ware een vanzelfsprekend Godsbesef in de lucht hing - definitief voorbij is. In 2012 werd in Jorwerd met het Nijkleaster een missionaire pioniersplek ingericht. Betekent dit nu dat God terug is in Jorwerd? Geert Mak heeft die vraag in 2014 op uitnodiging van het Nijkleaster beantwoord met de rede "Verdween God uit Jorwerd?". Volgens Mak is God misschien nooit weg geweest uit Jorwerd. Hij  schetste inderdaad de verdamping van een vanzelfsprekend besef van de aanwezigheid van God. Waar het volgens Mak evenwel nog meer om gaat, is dat er een vanzelfsprekend besef van de aanwezigheid van iets anders voor in de plaats is gekomen. Volgens Mak vormen de illusies van maakbaarheid, meetbaarheid en economische groei de nieuwe geloofsartikelen van onze samenleving. Er wordt gesproken van financiële markten en de arbeidsmarkt die eisen stellen. Onderliggende keuzes lijken er niet te zijn. 

Mammon

Het wijst volgens Mak op een samenleving die geen diepere zin meer kent. Een samenleving die als politieke gemeenschap geen gemeenschappelijke doeleinden voor ogen heeft, behalve dan de financieel - economische. In Bijbelse termen is er volgens Mak sprake van de Mammon die regeert. Mak schetst hiermee de "geloofsachtergrond" waartegen missionaire initiatieven opduiken. Het is dus niet alleen secularisatie waarmee deze initiatieven te maken krijgen, maar een samenleving die diep gestempeld is door financieel - economische waarden. De betekenis van missionair - diaconale initiatieven zou weleens kunnen zijn dat ze de vinger leggen op de keerzijde van die waarden. Dergelijke initiatieven leggen enerzijds de vinger op een kwetsuur in onze samenleving, ze zijn nabij mensen in die situaties en bekrachtigen hen. Daarmee zijn dergelijke initiatieven anderzijds precies een verwijzing naar de kern van christelijk geloof. Geloof in Christus wijst de aanwezigheid van God aan in de "minsten". De betrokkenheid op die "minsten" is een uitdrukking van geloof in de God aan wie de heerschappij toekomt, en de gerechtigheid die daar bijhoort. Dit kan gebeuren in een achterstandswijk in Kanalenwijk te Utrecht, of bij het Platform Kerk en Aardbeving in Groningen. Missionair - diaconale activiteiten worden vanwege hun maatschappelijke relevantie vaak breed gewaardeerd in de samenleving. Je zou kunnen zeggen dat ze de kerken daarmee een kans bieden om hun maatschappelijke relevantie te communiceren. De missioloog Stefan Paas stelt hierbij in zijn boek "Vreemdelingen en priesters" de vraag of dit een "kans" of een "verleiding" is. Het najagen van maatschappelijke relevantie is volgens hem een verleiding wanneer het gaat om het najagen van een vroegere sterke positie. Als kans is het de uitdaging om in het publieke domein de geloofsgrond van dergelijke initiatieven te articuleren. Het is "evangelisatie" die zich bekommert om de waarden waarmee mensen leven en die onze samenleving richting geven. 

Auteur: Trinus Hoekstra, diaconaal specialist bij Kerk in Actie binnenland, verschenen in CW, hét christelijk opinieblad van Nederland, jaargang 65 nummer 13, 23 juni 2017