Nederlandse Zendingsraad
Eenheid in Zending

Meer verdieping

Uitgelicht: Christopher J.H.Wright

woensdag, 3 oktober 2012
Bekijk verdieping

Zending en Koninkrijksvisies

woensdag, 4 januari

Evangelische en oecumenische visies op zending naderen elkaar. De oprichting van de EZA (1973) markeerde een tijd van polarisatie in het missionaire denken, maar in datzelfde jaar ontstonden voorzichtige initiatieven om het onderlinge gesprek aan te gaan. Zelf kwam ik tot de ontdekking dat de uiteenlopende zendingsvisies niet los staan van ons verstaan van het Koninkrijk van God. Ons begrip daarvan heeft namelijk directe consequenties voor onze zendingsmethodiek. In het hiernavolgende wil ik dat duidelijk maken. Ik schets vijf visies op het Koninkrijk en geef daarbij aan wat de consequenties zijn voor de missionaire strategie.

Zending en Koninkrijksvisies

Het Koninkrijk is de kerk

Heel oud is de visie dat het Koninkrijk samenvalt met de kerk. Tot aan de Reformatie was dit de dominante visie. Alleen in de kerk was Gods heil te vinden, maar daarbuiten kon geen enkel goed bestaan. Daar heerste de boze. Dat heeft als consequentie dat de groei van het Koninkrijk slechts gestalte kan krijgen door kerkgroei en kerkplanting. Slechts zo kan het mosterdzaad in deze wereld groeien. In deze visie kan in ‘heidense’ culturen en religies geen waarheid gevonden worden, want buiten de kerk zijn geen sporen van God zichtbaar. Het gevolg hiervan was dat in het middeleeuwse zendingswerk een groot accent kwam te liggen op de legitimiteit van dwang. De kerk moest groeien, want zo zou de Godsregering tot stand komen. Zo werden, in de interne zending, ketters (‘gedoopte heidenen’) teruggebracht bij de kerk, en in de uitwendige zending werden ‘blinde heidenen’ op pauselijk gezag onderworpen, tot slaaf gemaakt en gekerstend. Op de kade van de Braziliaanse stad Salvador werden ontscheepte slaven daarom zonder pardon gedoopt.

Het Koninkrijk als geestelijke ervaring

Voor anderen is het Koninkrijk vooral een zaak van de mystieke band met God. ‘Het Koninkrijk van God is in u’ (Lukas 17:21) is in deze visie een sleuteltekst. Het Koninkrijk gaat dan niet zozeer om Gods recht en vrede, maar vooral om de oproep tot verandering van het hart. In evangelische kringen is dit lang een dominante visie geweest. In zendingswerk kwam hierdoor een accent te liggen op de relatie van de individuele mens met zijn/haar God. De horizontale (sociale) dimensies van het evangelie kregen veel minder ruimte. Het accent lag op de oproep aan de volken om discipel van Jezus te worden. In eigen land ging het om de missionaire opwekking van ingedut geloof: kerklidmaatschap voldeed niet. Het ging immers om de bekering van het hart en om discipelschap.

Het Koninkrijk als hoop voor de eeuwigheid

Een derde visie onderstreept het toekomstige karakter van het Koninkrijk. Het is niet hier en nu present, maar het vormt Gods belofte voor leven aan de andere kant van de dood. Het gaat om eeuwigheidsernst en glorie in de hemel. In deze visie valt het Koninkrijk samen met de nieuwe hemel en de nieuwe aarde. In het zendingswerk ligt het accent dan op de redding van verloren zielen. De kerk is als een ark van Noach, die mensen door het oordeel heen loodst. In deze visie raakt de profetische aandacht voor recht en vrede ondergesneeuwd. Het Koninkrijk kan immers niet hier en nu met onze handen gebouwd worden. Herstel van Gods recht en vrede is toekomstmuziek.

Het Koninkrijk als nieuwe sociale orde

Vrijwel daaraan tegengesteld is de benadering die het Koninkrijk beschouwt als de ervaarbare doorbraak van Gods recht en vrede. Heil van God gaat om het hier en nu. Anders kan het immers geen goed nieuws zijn. Met de komst van Jezus is het Jubeljaar aangebroken: vrijlating voor gevangenen en zicht voor de blinden (Lukas 4). In de zendingsmethodiek ligt dan het accent op solidariteit met armen en humanisering, want ieder mens is beelddrager van God en heeft recht op waardigheid. Natuurlijk speelt het geestelijke in deze visie een rol, maar dat moet blijken in werken van gerechtigheid.

Het Koninkrijk als manifestatie van kracht

Deze laatste visie beschouwt het Koninkrijk vooral als confronterende macht. Centraal staat dat Christus ons bevrijdt van de machten door tekenen en wonderen (Mattheus 12:25). De strijd in de hemelse gewesten vergt dat wij prayer warriors (gebedsstrijders) zijn. De wereld is immers een slagveld van goed en kwaad. In het getuigenis ligt het accent dan bovenal op bevrijding en genezing.

En hoe dan verder?

De genoemde visies baseren zich zonder uitzondering op de Bijbel. En ze hebben stuk voor stuk ingrijpende consequenties voor ons missionair denken en handelen. De uiteenlopende zendingsvisies maken duidelijk dat we geneigd zijn tot het verabsoluteren van deelwaarheden. De evangelicale zendingsman Chris Wright erkent dat risico en onderstreept dat we het getuigenis van de Schrift als geheel op het spoor moeten komen. Daarover gaat zijn boek De Bijbelse missie. Het gaat om het Bijbelse ‘narratief’ over Gods zending vanaf de schepping tot aan de voleinding. Die zending is gericht op het herstel van alle dingen. Het gaat zowel om schepping als om verlossing van zonde en onrecht; om het hier en nu, maar ook om beloofde toekomst. Wright wijst hier een goede Bijbelse weg, die hij aanduidt als integrale zending. Die visie, toegepast in ons zendingswerk, is goed nieuws. Niet alleen voor de zondaar maar ook voor de schepping. Goed nieuws is dat ook voor de samenwerking van evangelicals en ecumenicals. Oecumenische zendingsmensen spreken immers al sinds 1928 over de comprehensive approach in mission. En dat lijkt verdacht veel op het nu populaire model van integrale zending. Meer dan genoeg mogelijkheden dus om dwarsverbinding en samenwerking te zoeken.

Gert Noort, directeur Nederlandse Zendingsraad

(Dit artikel verscheen eerder in Ideaz 2016/4)

Reacties

Er zijn nog geen reacties op deze blog

Reageer op deze blog


Verplicht maar verborgen