Nederlandse Zendingsraad
Eenheid in Zending

Agenda

23aug

IAMS Europe Conference

Van 23 augustus tot 27 augustus
21sep

Walk of Peace 2019

van 12:00 tot 15:00
28sep

Kerkmuren: zegen of vloek?

Bekijk agenda

kerkelijke inburgering

Van 1 februari 11:00 tot 5 juli 15:00
Locatie: Radboud Universiteit, Erasmusplein 1, Nijmegen

De Nederlandse katholieke kerk speelde een grote rol in de wereldwijde verspreiding van het katholicisme. 
In 1950 waren er ongeveer 10.000 Nederlandse missionarissen werkzaam in missielanden. Sinds 1990 is er 
sprake van een 'omgekeerde missie'. Religieuze instituten zenden nagenoeg geen Nederlandse 
missionarissen meer uit maar ontvangen buitenlandse missionarissen in Nederland. Hoe heeft dit kunnen 
gebeuren? En welke situatie treffen buitenlandse missionarissen in Nederland aan?  

 

Deze en andere vragen staan centraal in deze leergang die beoogt buitenlandse missionarissen bekend te 
maken met de geschiedenis en actuele situatie van religie, kerk en missie in Nederland. 

 

Inhoudelijke informatie 

 

1. Prof. Frans Wijsen. Vrijdag 1 februari, 11.00-12.30 uur. 
Van 'missiethuisfront' naar 'missionaire parochie' 
Tijdens het Groote Missieuur waren parochies zelf geen dragers van missie. De parochies ondersteunden 
het eigenlijke missiewerk van de missionarissen overzee en af en toe werden ze zelf opgeschud door de 
volksmissies van 'de paters'. In het tijdperk van 'wederkerige missionaire assistentie' en 'omgekeerde missie' 
spreken we over 'missionaire parochies'. Wat betekent dit precies, en hoe verhouden missionaire parochies 
zich tot gewone (territoriale) parochies? 

 

2. Prof. Sophie van Bijsterveld. Vrijdag 1 februari, 13.30-15.00 uur. 
Geloven in het Koninkrijk: terugblikken en vooruitzien 
De meest kleurrijke hoofdstukken van de Nederlandse staatkundige geschiedenis liggen op het snijvlak van 
religie, staat en samenleving. De laatste jaren is deze verhouding opnieuw onderwerp van een levendig 
maatschappelijk en politiek debat. Het 200-jarig bestaan van het Koninkrijk der Nederlanden vormt de 
aanleiding om de verhouding tussen religie, staat en samenleving onder de loep te nemen. Ook regelgeving 
ten aanzien van (buitenlandse) geestelijken komt daarbij aan de orde.  

 

3. Prof. Thomas Quartier. Vrijdag 1 maart, 11.00-12.30 uur. 
Kiemcellen van spiritualiteit: de betekenis van religieus leven in Nederland vandaag 
Waar parochiekerken in Nederland steeds meer leeglopen, oefenen religieuze tradities een grote 
aantrekkingskracht uit op gelovigen en zoekenden. Binnen die tradities neemt het aantal leden van 
religieuze instituten af, gemeenschappen zijn vergrijsd. We zien echter ook een heropleving van spiritualiteit 
in lekenorganisaties van diverse ordes en congregaties. Zijn dit tegenstrijdige signalen? In een tijd van 
schijnbare kerkelijke erosie ontstaan toch ook kiemcellen van spiritualiteit die voor het kerkelijke leven in 
Nederland belangrijk zijn. In deze bijdrage gaan we verkennen wat deze kiemcellen zijn en wat ze 
betekenen. 

 

4. Dr. Charles Caspers. Vrijdag 1 maart, 13.30-15.00 uur. 
Het vrouwelijk draagvlak van de katholieke kerk in Nederland, 1600 - 1800 
Tijdens het Ancien Regime maakten mannen de dienst uit in de katholieke kerk in Nederland. Maar dat die 
kerk, ondanks de consequente benadeling door de overheid, er zo goed is doorgekomen, is voor het 
grootste deel te danken aan vrouwen. Vanuit een spiritualiteithistorische invalshoek komen in dit college 
onder meer aan bod: personages, rolmodellen en doorwerking tot op heden. 

 

5. Dr. Jorge Castillo Guerra. Vrijdag 5 april, 11.00-12.30 uur. 
Omgekeerde Missie 
Migrantenchristenen uit voormalige missielanden introduceren nieuwe vormen van christendom in Europa. 
Met de oprichting van eigen kerkgemeenschappen en de komst van religieuzen en priesters van elders, 
brengen ze het christendom in plaatsen waar dit bijna verdwenen was vanwege de secularisering of de-
traditionalisering. Wat betekent de 'omgekeerde missie'? Hoe kunnen we missiologisch reflecteren op deze 
ontwikkeling? Wat zijn de ecclesiologische gevolgen hiervan? 

 

6. Prof. Maaike de Haardt. Vrijdag 5 april, 13.30-15.00 uur. 
'Zie de dienstmaagd des Heren...' Over de complexe verhouding kerk en vrouwen 
De verhouding tussen kerken en vrouwen heeft symbolische, praktische en ideologische dimensies. 
Opvattingen over vrouwelijkheid en mannelijkheid, over imago deo, over autoriteit en gezag, over gelijkheid 
en gelijkwaardigheid, en meer recent ook over gender, worden steeds opnieuw ingezet om een bepaalde 
status quo te handhaven of juist te streven naar veranderingen. In dit cursusonderdeel vertrekken we vanuit 
de huidige debatten over vrouwen in de kerk en analyseren en evalueren de uiteenlopende motieven die 
daarbinnen aan de orde zijn.  

 

7. Dr. Albert de Jong. Vrijdag 3 mei, 11.00-12.30 uur. 
De Missiebeweging in Nederland 1800-1990 
Het is bekend dat de Nederlandse kerk tussen de Eerste Wereldoorlog en het Tweede Vaticaans Concilie 
een groot aantal missionarissen had. In 1950 was 1 op 550 Nederlandse katholieken als missionaris werk-
zaam overzee, en 1 op de 9 katholieke missionarissen in de wereld was een Nederlander. Hoe is de 
geleidelijke opkomst en de relatief snelle ondergang van de Nederlandse missionaire beweging te 
verklaren? Aan bod komen: 1) het herstel van de missiegeest in de kerk, 2) 'Het Groote Missieuur', en 3) de 
nadagen van de missiebeweging. 

 

8. Dr. Inigo Bocken. Vrijdag 3 mei, 13.30-15.00 uur. 
Begrippen van secularisering 
In veel literatuur is er sprake van een steeds verder gaand seculariseringproces. Toch is dit begrip niet zo 
duidelijk als het op het eerste gezicht lijkt. Gaat het om ontkerkelijking? Of gaat het juist om het feit dat het 
geloof daadwerkelijk in de wereld gaat werken? De meerzinnigheid van dit begrip betreft niet alleen een 
conceptuele onhelderheid. Zij heeft ook te maken met de culturele situatie in Noord Europa en met name in 
Nederland zelf. Er is veel meer christelijk geloof werkzaam in de samenleving dan het op het eerste gezicht 
lijkt. Dit college beoogt een exploratie van deze complexe situatie. 

 

9. Prof. Peter Nissen. Vrijdag 7 juni, 11.00-12.30 uur. 
Oecumenische samenwerking in Nederland 
Nederland hield in het midden van de twintigste eeuw op een protestantse natie te zijn, maar het verschil 
tussen protestantse en katholieke cultuur is nog steeds groot. Toch is er oecumenische samenwerking 
ontstaan en trekken katholieken en protestanten in een aantal zaken met elkaar op. Hoe is de oecumenische 
samenwerking in Nederland tot stand gekomen, en wat zien we daar nu van terug in parochies? 

 

10. Dr. Gian Ackermans. Vrijdag 7 juni, 13.30-15.00 uur. 
Nederlandse kwesties, Romeinse hoofdbrekens 
Deze bijdrage behandelt thema's uit de recente geschiedenis van het Nederlandse katholicisme. Aan bod 
komen: relaties tussen katholieken en calvinisten, rooms-katholieken en oud-katholieken, emancipatie en 
'verzuiling', beeldvorming en identiteit, katholieken in de politiek, de receptie van het Tweede Vaticaanse 
concilie, de relatie tussen Rome en de Nederlandse kerkprovincie. Het accent ligt op de 20e eeuw. 

 

11. Dr. Anke Bisschops. Vrijdag 5 juli, 11.00-12.30 uur. 
Seksualiteit, intimiteit en grensoverschrijdend gedrag 
De invloed en status van de kerk in Nederland zijn sinds de jaren 50 van de vorige eeuw alsmaar 
afgenomen. Ook de positie van vrouwen en kinderen veranderde sterk– in positieve zin. En daarnaast trad 
er een enorme verandering op in onze omgang met seksualiteit. Dat juist de laatste jaren seksueel misbruik 
van kinderen in de kerk aan het licht komt en zoveel aandacht genereert in de samenleving, heeft daar alles 
mee te maken. Hoe kunnen we dit begrijpen? 

 

12. Dr. Ton Bernts. Vrijdag 5 juli, 13.30-15.00 uur. 
Nederland als postchristelijk land 
In een recente Europese vergelijking komt Nederland naar voren als een postchristelijk land waarin de twee 
grote kerken vergaand gemarginaliseerd zijn. Er zijn weliswaar vitale religieuze gemeenschappen zoals 
migrantenchristenen, kleine protestantse kerken en natuurlijk de moslims, maar een grote meerderheid van 
de Nederlanders is buitenkerkelijk. De katholieke parochies krijgen weinig respons op het traditionele 
kerkelijke aanbod, en moeten hun weg (her)vinden temidden van zoekers. In het college wordt deze 
religieuze situatie nader toegelicht. 

 

Zakelijke informatie 

 

Voertaal Nederlands 
Plaats Radboud Universiteit, Erasmusplein 1, 6525 HT Nijmegen 
(lokalen worden later bekend gemaakt) 
Kosten 125 euro (inclusief lunch) 
Aanmelden vóór 1 december 2018 
per e-mail: nim@nim.ru.nl of post: Postbus 9103, 6500 HD Nijmegen 


Terug naar het overzicht