“Wat van oudsher bekendstaat als zending (het 230 jaar oude evangelische model) ondergaat een radicale transformatie”, schrijft Jamie Matenga (Co-Leader van de World Evangelical Alliance’s Mission Commission) in zijn MISSIONS FORECAST 2026. In dit stuk, getiteld “Utalitarianism Rising” kijkt Matenga terug op belangrijke ontwikkelingen en ideeën van het voorbije jaar en beschrijft hij wat hij voorbij de horizon ziet ontstaan. Matenga beschrijft 11 ontwikkelingen, waarvan in deze korte weergave een drietal worden aangestipt.
Over die radicale transformatie van de zending schrijft Matenga: “De toekomst is onzeker, maar wat zeker is, is dat we ons zo snel mogelijk moeten aanpassen. De traditionele zendingsmethoden zullen de nieuwe wijn van evangelisatieactiviteit waarschijnlijk niet kunnen bevatten. Net als bij academische instellingen zullen veel van onze traditionele zendingsgenootschappen waarschijnlijk sluiten of fuseren met organisaties die zich wel inzetten voor de nodige aanpassing. Ik geloof dat er nieuwe, soepelere en flexibelere methoden nodig zijn die de nieuwe wijn laten rijpen. Deze methoden zijn al in ontwikkeling, vooral in de Meerderheidswereld en bij een jongere generatie waar noodzaak (en kansen) nog steeds de drijfveer zijn achter innovatie.”
In zijn trendrede schrijft Matenga o.a. over het gevaar van bruikbaarheidsdenken in zending, over de verstoorde illusie van een stabiele wereld, het einde van het NGO-tijdperk en over scheppingszorg als missionaire opdracht. De 3 trends die we hier aanhalen uit de rede, zijn het gebrek aan theologisch onderwijs, de kracht van de ‘meerderheid onderweg’ en de toekomst van missie.
Gebrek aan theologisch onderwijs
De snelle groei van kerken in veel delen van de wereld heeft de toegang tot gedegen theologische opleiding overtroffen. Onvoldoende catechismus (discipelschap) en beperkte middelen maken gemeenschappen kwetsbaar voor desinformatie, extreme of ketterse doctrines en fragmentatie. Wereldwijd hebben miljoenen gemeenten geen opgeleide predikanten en niet meer dan 5% van de leiders heeft een formele theologische opleiding gehad. Sommige overheden vereisen nu kwalificaties voor het predikantschap, waardoor de vraag naar toegankelijke, geaccrediteerde opleidingen toeneemt. Ironisch genoeg zijn veel westerse theologische instellingen en zendingsopleidingen in verval of sluiten ze hun deuren. Terwijl de vraag in het mondiale Zuiden en Oosten toeneemt, hebben traditionele centra van aanbod in het mondiale Noorden (het Westen) moeite zich aan te passen. Deze discrepantie duidt op een grote paradigmaverschuiving in de manier waarop christelijk leiderschap zal worden gevormd.
De kracht van de ‘meerderheid onderweg’
Het christendom heeft zich onmiskenbaar verplaatst naar de Meerderheidswereld (het Mondiale Zuiden en Oosten). De meeste gelovigen wonen nu buiten het Westen of zijn recentelijk naar westerse landen gemigreerd, en dit percentage zal naar verwachting de komende decennia aanzienlijk toenemen. Nu de groei in wat ooit als zendingsgebieden werd beschouwd, zich exponentieel voortzet, wordt voorspeld dat in 2075 82% van de christenen daar zal wonen. Matenga spreekt over een “Spirit-Led Wildfire”. Deze gelovigen vormen niet zozeer een zendingsmacht die door gevestigde instellingen gemobiliseerd moet worden. Ze beleven hun geloof al waar ze zijn, en verspreiden het vaak organisch door migratie, ontheemding en alledaagse relaties. Hoewel gedwongen verplaatsing trauma met zich meebrengt, kan het ook onverwachte wegen openen voor het evangelie. Veel gelovigen op de vlucht hebben training en ondersteuning nodig, niet als formele missionarissen, maar als leken die hun geloof delen in huizen, detentiecentra, kampen en transitruimtes. Hun rol benadrukt de noodzaak van flexibele, contextgevoelige benaderingen voor bijbels getrouwe persoonlijke en pastorale vorming.
De toekomst van missie
De kernovertuiging van zending blijft dat mensen overal toegang tot het evangelie nodig hebben, vooral daar waar dat het minst bekend is. Deze toegang komt steeds vaker via gelovigen uit de eigen cultuur en migranten, in plaats van via professionele zendelingen in het buitenland. Voorgangers spelen nog steeds een rol, maar die komt het best tot uiting in sensitieve ondersteuning in plaats van directief leiderschap. Vaardigheden, opleiding en middelen kunnen lokale bewegingen goed van dienst zijn wanneer ze nederig en in samenwerking worden aangeboden. Een houding van gezamenlijk leren moet top-down modellen vervangen. Het delen van ervaringen en inzichten stelt zowel lokale als mondiale partners in staat om samen te groeien. Deze aanpak weerspiegelt een bredere visie op samenwerking tussen culturen voor de bloei van geloofsgemeenschappen.
Matenga eindigt met onder andere deze vragen:
* Aan welke structuren houden we vast die gebouwd zijn voor de ‘op regels gebaseerde orde’ van het verleden?
* Hoe kunnen we de overstap maken van het ‘mobiliseren’ van de Meerderheidswereld naar het ondersteunen van hun autonome”wildfire”?
* Zijn we bereid om de ‘gevoelige ondersteuning’ te bieden in plaats van de leidende architecten van de wereldmissie te willen zijn?
Deze Leaders’s Missions Forecast van Jamie Matenga is te vinden op LEADER’S MISSIONS FORECAST 2026 | WEA Mission Commission en een artikel met en verkorte versie is hier te vinden. Matenga blogt op https://jamiematenga.com