Er wordt veel geschreven over een hernieuwde interesse in geloof en religie bij Gen Z, en sommige christenen beginnen zelfs te spreken over iets van een ‘sluimerende opwekking’. Tegelijkertijd waarschuwen wetenschappers voor het trekken van te snelle en te verstrekkende conclusies. Laten we het nog even aankijken, is hun advies.
Omdat ik had gehoord dat Holy Trinity, een internationale anglicaanse kerk in het hart van Utrecht, begin 2025 een tweede dienst had toegevoegd vanwege groeiende belangstelling, was ik benieuwd hoe zij aankijken tegen de verhalen over Gen Z en geloof. Opvallend is dat Holy Trinity geen laagdrempelige formule hanteert: de diensten zijn in het Engels en de traditionele liturgie vraagt om inwijding en uitleg. Hoe verhoudt zich dat tot de tiktok-generatie? Ik ging in gesprek met de voorganger en twee jonge kerkbezoekers.
Ruan Crew is anglicaans priester en sinds drieëneenhalf jaar voorganger van Holy Trinity Utrecht. Hij komt oorspronkelijk uit het Verenigd Koninkrijk, woont al 22 jaar in Nederland en is getrouwd met een Nederlandse. Zijn drie kinderen behoren alle drie tot Generatie Z.
Waarom zijn jullie vorig jaar met twee morgendiensten begonnen?
Ruan: ‘Al een paar jaar zien we een gestage groei in kerkbezoek. Ons kerkgebouw is niet groot, dus zodra we boven de honderd bezoekers uitkomen, wordt het krap. Bij 120 mensen gebruiken we al een overloopruimte. Een deel van die groei heeft waarschijnlijk te maken met het herstel na de coronatijd, en een deel met de komst van een nieuwe vaste voorganger na een vacatureperiode. Op een gegeven moment konden we mensen niet meer kwijt in het gebouw. De eenvoudigste oplossing was het verdubbelen van het aantal diensten. Dat heeft goed uitgepakt. Nu trekken we gemiddeld 150 tot 160 bezoekers verspreid over twee diensten op zondagmorgen. Interessant genoeg zijn die aantallen gestabiliseerd sinds we de tweede dienst zijn begonnen.’
Hoe zou je de nieuwkomers omschrijven?
Ruan: ‘Ik zie voornamelijk jong-volwassenen: singles en stellen, vaak hoogopgeleid, werkzaam in het bedrijfsleven of de academische wereld. De meesten zijn internationals. Daarnaast is er een groeiende groep jongere Indiase gezinnen, vaak met kinderen, die voor werk naar Nederland komen en een traditioneel anglicaanse achtergrond meebrengen vanuit India. Een derde groep komt via de studentenvereniging Ichthus. Een aantal van hen zijn aan onze kerk verbonden en brengt regelmatig anderen mee. Dit zijn de drie voornaamste groepen, en in vrijwel alle gevallen gaat het om jongere mensen.’
Wat is julie geheim? Wat heb je gedaan voor deze groei?`
Ruan: ‘Eerlijk gezegd heb ik geen enkele missiestrategie toegepast, anders dan gewoon bijbelgetrouw preken en zorgen voor goede diensten. Ik wil niet spreken van een kwaliteitsproduct, dat klinkt te veel naar marketing, maar ik denk dat het altijd aanspreekt wanneer de eredienst goed verloopt en de preek een heldere, bijbelse boodschap heeft. Bijbelgerichte preken trekken mensen aan, en ook de traditionele liturgische koorzang wordt door deze jongere generatie opvallend positief ontvangen.’
“Bijbelgerichte preken trekken mensen aan, en ook de traditionele liturgische koorzang wordt door deze jongere generatie opvallend positief ontvangen.”
Welke verschillen zie jij tussen de vorige generatie en Gen Z?
Ruan: ‘Onze generatie groeide op met veel scepsis tegenover traditionele kerkvormen. Die vonden we ouderwets en afgezaagd. Deze jonge generatie, de twintigers van nu, heeft die ballast niet. Bovendien ligt er bij hen zóveel nadruk op zelfontdekking dat velen zich behoorlijk verloren voelen. Ze weten niet waar ze moeten beginnen, en ze ervaren het als een opluchting dat er een beproefde structuur wordt aangeboden. Een traditie die door de eeuwen heen is gevormd, voelt voor hen als een veilige deken of een fundament dat hen draagt. Daar zijn ze echt naar op zoek.’
Op welke manier richt jij je als voorganger specifiek op Gen Z?
Ruan: ‘Dat doe ik eigenlijk niet zo bewust. We zijn wel weer gestart met een Alphacursus, en dat trekt veel mensen uit de Gen Z-leeftijdsgroep. Dat levert mooie gesprekken op over vragen die zij stellen. Vorig jaar waren er tien mensen die zich wilden voorbereiden op “Confirmation”, van wie er ongeveer zeven tussen de 20 en 30 jaar oud waren. Zo’n grote groep heb ik niet eerder gehad. De ironie is dat ik uit de generatie kom die in de Church of England vanaf 2004 volop bezig was met creatieve manieren om het christelijke geloof te delen. De druk om te vernieuwen was toen ernorm. Nu doe ik gewoon wat ik altijd deed, en dat lijkt meer dan genoeg betrokkenheid en groei te genereren.’
Welke missionaire kansen zie je verder in deze tijd?
Ruan: ‘Sommige mensen komen gewoon naar de kerk omdat er iets in hun leven is gebeurd en ze op zoek zijn naar zingeving. Dat zien we ook bij ons gebeuren, en daar zouden we meer mee moeten doen. Als ik meer tijd had, zou ik cursussen willen aanbieden over het delen van je geloof op de werkvloer. Ook buiten de kerk, in de samenleving, is er genoeg openheid om over geloof te praten. We zouden onze kerkleden daar beter in kunnen toerusten.’
In gesprek met Gen Z
Op een prachtige zondagmorgen in februari spreek ik na de dienst in Holy Trinity met Alpha en Jordi, beiden Gen Z. Het is nog net te koud voor de tuin achter de kerk, dus zoeken een rustig hoekje in de koffieruimte naast de kerk.
Alpha (20) komt uit Hongkong, studeert rechten in Engeland, en is voor een uitwisselingsjaar in Nederland. Jordi (24) is Nederlands en studeert bestuurskunde.
Hoe zijn jullie bij Holy Trinity terechtgekomen?
Alpha: ‘Ik zocht gewoon naar Engelstalige kerken in Utrecht en ben hier uiteindelijk beland. Mijn thuiskerk is wat charismatischer en minder litugisch, dus in het begin voelde ik me hier wat ongemakkelijk. Maar ik ga liever “omhoog” dan “omlaag”, liever liturgischer dan nog laagdrempeliger, en nu ben ik hier.’
Jordi: ‘Ik kwam hier bijna twee jaar geleden. Ik ging al naar een Nederlandse kerk in Utrecht en was niet actief op zoek naar iets anders. Maar toen ik de openingstijden van een restaurant in de buurt opzocht, zag ik op Google Maps “anglicaanse kerk” staan. Dat maakte me nieuwsgierig. De volgende zondag ben ik gaan kijken, en nooit meer weggegaan.’
Sommige mensen zijn verrast dat jongeren zich thuisvoelen in een liturgische dienst.
Alpha: ‘De belangrijkste reden waarom ik hier ben, is de centrale plaats van de Bijbel, in de preken en in de hele dienst. In charismatische kerken ligt de focus vaak op gevoel, op de muziek of op wat de Heilige Geest heeft geopenbaard. Ik merk dat ik voor mijn geloof een stevigere basis wil, en die vind ik in Gods heilig Woord en in een dienst die geworteld is in de Schrift. Ik zit nog niet in de fase dat ik echt geniet van de liturgie in Holy Trinity, maar ik geloof dat ze vol waarheid zit. Dat is voor mij het belangrijkste.’
Jordi: ‘Ik geniet juiste wel van de liturgie, en ik zie hoe ze gebaseerd is op de Bijbel. Er zitten zoveel mooie elementen in. Het telkens opnieuw uitspreken van die oude woorden, het wekelijks vieren van het Avondmaal, de liturgie is voor mij steeds belangrijker geworden. Als ik naar een kerk ga zonder wekelijks avondmaal, mis ik het. De liturgie voelt elke week weer fris.’
“Het telkens opnieuw uitspreken van die oude woorden, het wekelijks vieren van het Avondmaal, de liturgie is voor mij steeds belangrijker geworden.”
Wat zie je bij generatiegenoten als het gaat om geloof?
Alpha: ‘In het Westen zie ik veel mensen die zijn opgegroeid met de kerk en daardoor teleurgesteld zijn geraakt. Ze hebben een duidelijk idee van wat het christendom is, en ook allerlei redenen om het te verwerpen. Dat maakt gesprekken over geloof lastig. In Hongkong zijn er minder mensen met zo’n achtergrond, en daar is het gemakkelijker om het evangelie te delen. Mensen waarderen het daar meer dat het geloof voor mij iets betekenisvols is. Hier word ik soms aangekeken alsof ik in de war ben.’
Jordi: ‘Ik merk dat als ik iets over mijn geloof vertel, mensen geïnteresseerd zijn, maar dat vertaalt zich niet in meer interesse in de kerk of in geloof zelf. Een medestudent zegt altijd: “Ik ben atheïst en jij bent christen, en ik ben een beetje jaloers dat jij antwoorden hebt op bepaalde levensvragen.” Dan denk ik: zo simpel is het nou ook weer niet. Maar soms geeft het mij juist rust dat God alles gemaakt heeft en dat het uiteindelijk goed zal komen.’
Tot slot: waar zie je jezelf over vijf jaar als het gaat om geloof en kerk?
Alpha: ‘Over vijf jaar werk ik, en dat is een andere levensfase. Ik wil beginnen als advocaat, en ik weet dat die wereld veeleisend is. Alles draait daar om werk. Ik denk nu al na hoe ik vervulling en vreugde kan vinden in wat ik doe, maar ook hoe ik niet van God verwijderd raak. Het is belangrijk om die balans steeds weer te vinden.’
Jordi: ‘Als ik dan nog in Utrecht woon, hoop ik nog steeds deel van uit te maken van Holy Trinity. En ik hoop dat ik aan anderen kan doorgeven hoe rijk het is om deel te zijn van de kerk, van het geloof, en dat God aanwezig is in alles wat we zeggen en doen. Ja, ik hoop echt dat mensen dat over vijf jaar nog steeds in mij zien.’
Jaap Haasnoot (1968) is redactielid van TussenRuimte en coördinator van Langham Partnership Nederland.
Foto: Ruan Crew