Elke twee jaar laten enkele christelijke organisaties (Missiefonds, Kerkpunt, IZB en Verre Naasten) een ‘missionaire trendrede’ schrijven, dit jaar door Cors Visser, directeur van Kerkpunt, centrum voor toerusting en dienstverlening binnen de Nederlandse Gereformeerde Kerken. Op 24 januari was de missionaire conferentie ‘God beweegt’, waar Cors Visser de missionaire trendrede ‘Verwildering’ hield.
Drie trends
In de trendrede (die hier kan worden teruggelezen) zette Visser uiteen welke drie maatschappelijke ontwikkelingen hij constateert en die uitdagingen bieden voor kerken in hun missionair zijn. Ten eerste een verregaande ‘therapeutisering’ van de samenleving. De vraag naar geestelijke gezondheidszorg groeit explosief. Die steeg met meer dan de helft tussen 2009 en 2021, en het aantal coaches was in 2023 meer dan tweeënhalf keer zoveel als in 2013.
De tweede trend is een grote nadruk op weerbaarheid en veerkracht, als overlevingsmechanismen in het onvoorspelbare en chaotische bestaan. De wereld is onvoorstelbaar en veel dingen vallen buiten onze controle. De derde trend is tribalisering: stammendenken ontstaat in tijden van onzekerheid en polarisatie. De eigen stam moet dan bescherming bieden. Deze vorm van groepsdenken is een overlevingsmechanisme, een reactie op wat gezien wordt als een dreiging van buitenaf.
Verwildering
Op basis van deze drie trends komt Visser met het beeld van een jungle, een wildernis. Daar zijn stammen nodig om te overleven, daar moet je weerbaar zijn, veerkracht hebben, en als je dat niet bent of als dat niet lukt, dan wordt je een slachtoffer en heb je hulp nodig. Mensen erváren groeiende kloven, zelfs als onderzoekscijfers aantonen dat het ‘spookkloven’ zijn. Nederland is geen wildernis, schrijft Visser, maar de trends zijn wel een reactie op de ervaren verwildering.
Deze verwildering heeft voor Visser ook positieve kanten. Het vraagt om aanpassing en biedt ook nieuwe mogelijkheden voor kerken. Visser schetst drie manieren voor kerken om in te spelen op verwildering
* Van therapie naar rust. Ook in kerken is veel behoefte aan vertraging en stilte, om bevrijding van prestatiedruk en het vinden van een zinvol leven.
* Inzet op weerbaarheid en veerkracht. Leven in tijden van verwildering is een avontuur: gevaarlijk en spannend. Wat nodig is, is niet een brave en burgerlijke kerk, maar een uitnodigende én uitdagende gemeenschap. Karaktervorming als missionaire kans.
* Van stam naar gemeenschap. De roeping van de kerk is om in tribale tijden tegencultuurlijk te zijn, een plek waar heel verschillende mensen God zoeken en volgen door een doel buiten de eigen groep te zoeken.
Theoloog Brueggemann schreef: “We leven ons leven voor het wilde, gevaarlijke, ongebonden en vrije karakter van de levende God. Bij een wilde God hoort een wilde kerk, aldus Visser. Als nu jongeren de weg naar de kerk weten te vinden lijkt dat kerken te overvallen. Als een ‘wilde God’ aan het werk is in de wereld, is de opdracht voor kerken om daar op in te spelen en er klaar voor te zijn. Een wilde kerk zou toch moeten floreren in een tijd van verwildering?
Webinar
Kerkpunt schrijft: Tijdens het webinar op 11 februari gaan we verder de diepte en de praktijk in. Wat betekent het om kerk te zijn in tijden van verwildering. Vragen die aan bod komen: hoe kun je inspelen op de beweging dat meer (jonge) mensen geloof en kerk weten te vinden? Hoe kun je een gemeenschap vormen in tijden polarisatie en verbubbeling? Cors zal kort aftrap geven over kerk zijn in tijden van verwildering, daarna gaan we verder in op vragen en praktische voorbeelden