In 2013 waren het de kerken, die bij monde van de Raad van Kerken, als eerste grote groep Nederlandse instituten stilstonden bij hun rol bij het Nederlands slavernijverleden. Erkenning en spijt klonken door in een verklaring over het schuldig verleden. In 2023 herhaalden de kerken in liturgische taal deze erkenning en spijtbetuiging tijdens de landelijke herdenkingsdienst van het slavernijverleden in de Nieuwe Kerk in Amsterdam. Nu is het tijd voor een volgende stap: een proces van herstel. Tijdens de 482ste plenaire vergadering van de Raad van Kerken op 9 september werd een voorstel daartoe besproken.
Teun-Jan Tabak doet verslag hiervan op raadvankerken.nl. Hier volgt een korte weergave.
Na het aanbieden van excuses is het nu dus tijd voor een nieuwe stap: het proces van herstel. De netwerkgroep Slavernijverleden, waarin de Stichting Heilzame verwerking Slavernijverleden, PThU en Raad van Kerken samenwerken, stelt voor om een gesprek te entameren tussen (delegaties van) de Nederlandse Raad van Kerken en haar zusterorganisaties in de voormalige koloniën over de vragen:
– wat naar hun mening nu de eerste stap zou moeten zijn,
– of zij het wenselijk en tijdig vinden om samen na te denken over herstel; en zo ja,
– aan welke vormen van herstel de Nederlandse kerken vanuit hun perspectief zouden kunnen bijdragen.
De plenaire vergadering van de Raad van Kerken op 9 september werd om een oordeel gevraagd over deze verdere stappen. Onderzoeker Martijn Stoutjesdijk van de PThU meldde dat de Raad van Kerken in dit dossier altijd een pionier is geweest. Nu volgt de nieuwe fase van excuses naar bedenken ‘en hoe nu verder’. Dat zou moeten door gesprekken met kerken en christelijke organisaties in de landen die vroeger door Nederland gekoloniseerd zijn, te denken valt aan Suriname, eilanden in de Caraïben en Indonesië.
In de vergadering ontstond ook discussie over de vraag wat we ons moeten voorstellen bij het invullen van het begrip ‘herstel’. Laten we eerst maar eens van de kerken en christelijke organisaties in de landen die vroeger door Nederland gekoloniseerd zijn, horen wat zij verstaan onder herstel, misschien is dat ook wel ‘waarheidsvinding’.
Voorzitter Geert van Dartel moest aan het einde van het gesprek concluderen dat er veel waardering is voor het initiatief, maar dat er nog met veel partijen afgestemd moet worden hoe dit breekbare proces naar herstel precies moet worden aangepakt.