In 2024 reisde ik, Annemarthe Westerbeek, met een groep Nederlanders af naar de Lausanne 4 Gathering in Seoul. Meer dan vijfduizend christenen uit de hele wereld kwamen daar samen om na te denken over Gods missie, elkaar te ontmoeten en zich opnieuw te laten bepalen bij de roeping van de kerk. Voor het eerst was er ruimte om met een groep van ongeveer honderd mensen dagelijks door te praten over gerechtigheid en zorg voor de schepping als onderdeel van het middagprogramma. Dat was hoopgevend en confronterend tegelijk. In het centrale programma kreeg scheppingszorg slechts één keer, vijftien minuten lang, een plek op het podium en werd verder nergens als onderdeel gezien van onze grote opdracht.
Voor iemand die zich al jaren inzet om zorg voor Gods schepping niet aan de rand, maar in het hart van geloof, kerk en missie te plaatsen, voelde het missen hiervan misschien wel als een nieuwe opdracht. Daarom kreeg de bijeenkomst van het Lausanne/WEA Creation Care Network na afloop van de hoofdconferentie extra betekenis. Met deelnemers uit meer dan veertig landen zochten we naar woorden die christenen wereldwijd kunnen uitnodigen om in hun eigen leven, kerk en samenleving anders te handelen en zorg voor de schepping daarin ook bepalend te laten zijn. Uit deze bijeenkomst is de uitnodiging Good News for All the Earth voortgekomen. Dit is een korte, bijbels gewortelde uitnodiging om het evangelie werkelijk als goed nieuws voor heel Gods schepping te verstaan.
Wat betekent zo’n internationale oproep in Nederland, waar we de ecologische crisis wel kennen en erkennen, maar nog vaak niet zien als een geloofsopdracht of zendingsopdracht?
Hier begint voor mij ook een spannende vraag. Want wat betekent zo’n internationale oproep in Nederland, waar we de ecologische crisis wel kennen en erkennen, maar nog vaak niet zien als een geloofsopdracht of zendingsopdracht? Vanuit A Rocha Nederland (en wereldwijd) werken we er al jaren aan om in gesprek te gaan met anderen over zorg voor de schepping. Vanuit de gedachte: als Christus Heer is van heel de aarde, dan kan de kerk de schade aan die aarde en aan kwetsbare gemeenschappen niet buiten haar missie plaatsen. Gelukkig zien we wel dat er langzaam meer ruimte komt binnen de Nederlandse christelijke zendingscontext. Tegelijk vraagt het ‘Christus als Heer van heel de aarde erkennen’ om meer dan alleen mooie woorden. Het vraagt om bekering, oefening, theologische doordenking en het opnieuw leren kennen van de natuur, maar zeker ook om de moed om systematisch onrecht, consumptie en gemak kritisch te benoemen. Vooral dat laatste vinden we vaak ongemakkelijk en lastig.
Ik vroeg Jiska Chin-A-Teh, werkzaam bij MissieNederland, en Willem van der Deijl van de Nederlandse Zendingsraad om te reageren op deze vraag: Hoe zie jij de betekenis van deze Uitnodiging voor de praktijk van zending zoals jullie daar zicht op hebben? Hieronder hun antwoorden.
Jiska Chin-A-Teh is werkzaam als strategisch verbinder voor Gebed & Missie voor Missie Nederland en was zelf ook aanwezig bij de Lausanne 4 Gathering in Seoul in 2024.  De uitnodiging om zorg voor de schepping te verbinden met Gods missie raakt aan een duidelijke verschuiving binnen kerk en zending. Lange tijd werd zorg voor de aarde gezien als waardevol, maar ondergeschikt aan evangelisatie. Steeds meer christenen ontdekken echter scheppingszorg geen bijzaak is, maar onderdeel van Gods missie. De schepping getuigt van God en vraagt om zorgvuldig beheer als vorm van aanbidding. In de praktijk zien we dit terug in initiatieven die zorg voor de aarde verbinden met discipelschap en evangelieverkondiging. Tegelijk brengt dit nieuwe spanningen met zich mee. In Nederland ervaren we de gevolgen van klimaatverandering minder direct dan broers en zussen in andere delen van de wereld. Ook binnen zending zelf ontstaat een spanningsveld, bijvoorbeeld rond reizen voor relatieopbouw en samenwerking. Er groeit bewustwording en er worden stappen gezet, wat bemoedigend is. Echter ervaren koplopers dat de vooruitgang soms te langzaam gaat. Het is belangrijk om te blijven zien dat verandering tijd vraagt. Werkelijke verandering begint in het hart en wordt gaandeweg zichtbaar in keuzes en handelen. Deze spanning tussen urgentie en geduld vraagt om wijsheid en volharding. Daarbij is het belangrijk dat zorg voor de schepping geen nieuwe last wordt die mensen verlamt. Wanneer we het zien als een uitnodiging om deel te nemen aan Gods missie, ontstaat er ruimte voor vreugde en vertrouwen. De komende jaren vragen om verdere groei in inzicht en praktijk, samen met anderen en geleid door Gods Geest. Ik zie ernaar uit hoe kerken en organisaties hierin gezamenlijk stappen zullen zetten. |
Willem van der Deijl, programmacoördinator bij de NZR, was de afgelopen maanden betrokken bij de leergemeenschap van de NZR en UU over scheppingszorg en zending.  Is scheppingszorg deel van de zendingsopdracht? Welke rol heeft ecologie in onze relaties binnen de kerk wereldwijd? In de verscheidenheid van de wereldkerk (zowel in het Zuiden als het Noorden) zijn het eerlijk gezegd niet altijd de evangelicalen en pentecostalen die op dit thema vooroplopen. Een concentratie op persoonlijke verlossing kan ten koste gaan van oog voor de betekenis van Christus’ verlossing voor de hele aardse werkelijkheid. Daarom is het zo waardevol dat het Creation Care Network van Lausanne en de WEA goede reflectie biedt op deze vragen. In de laatste vijftig jaar is het onder evangelicals wereldwijd gemeengoed geworden dat sociale gerechtigheid onlosmakelijk deel is van de verkondiging van het Evangelie en van de missie van de kerk. Daarmee groeide gaandeweg ook het besef dat deze integral mission impliceert dat Jezus Heer is van de aarde en dat de roeping van de kerk dus ook iets te maken heeft met zorg voor Gods schepping. Wat dat concreet betekent voor zendingsorganisaties vraagt nog heel wat doordenking. Daarom is het waardevol dat deze ‘Koreaanse Uitnodiging’ heel beknopt een bijbels-theologische basis biedt voor scheppingszorg. Daarbij moet worden opgemerkt dat de oproep betrekking heeft op het hele christelijke leven en niet specifiek op zending. Als basis voor een eco-missiologie is de oproep niet toereikend, maar het is een start. Juist in de praktijk van zending is het een spannende vraag, of we samen met onze internationale partners een gedeelde basis vinden voor creation care. Als die basis ontbreekt, dreigt het risico dat de boodschap van de kerk soms toch weer versmald wordt tot een individualistisch en immaterieel evangelie – ook op het congres van Lausanne in Seoul 2024 dreigde die versmalling. Daarom is het mooi dat de ‘Koreaanse oproep’ aansluit bij de kernwoorden van dat Seoul-congres: ‘declare and display Christ’: “de kerk (is) geroepen om Gods goede nieuws voor heel de schepping te verkondigen en zichtbaar te maken.” Dus juist scheppingszorg is een manier waarop de kerk de betekenis van het evangelie zichtbaar en concreet kan maken. Sterker nog: “De schepping verkondigt en toont Gods heerlijkheid,” zegt de Uitnodiging. We kunnen alleen maar van God getuigen samen met de schepping als onze zendingspartner! Een kerk die de schepping negeert (of erger) is niet geloofwaardig. De Koreaanse Uitnodiging geeft mooie aanzetten, maar ecojustice blijft wat onderbelicht. In onze relaties met de kerken in het Mondiale Zuiden is scheppingszorg zelden een losstaand thema maar bijna altijd verbonden met het onrecht dat mensen wordt aangedaan. Dat is dan ook de belangrijkste reden waarom zendingsorganisaties niet om dit thema heen kunnen: als oogsten mislukken, steden onleefbaar worden, zeeën uitgeput raken en inheemse groepen van hun land verdreven worden voor de cash crops en de mijnbouw van multinationals, dan zijn social justice en ecojustice nauwelijks meer te onderscheiden. Terecht spreekt de ‘Uitnodiging’ ons allemaal aan op onze persoonlijke levensstijl, maar de kerken zullen ook dieper moeten peilen op en zich uitspreken over systemisch onrecht, over extreme machtsongelijkheden en over eigendomsverhoudingen van kapitaal, arbeid en land. De uitnodiging om deze oproep te ondertekenen verdient hoe dan ook steun. Hoe mooi zou het zijn als alle zendingsorganisaties deze boodschap niet alleen tekenen maar ook uitdragen en duidelijk maken: ook scheppingszorg hoort bij het hart van het evangelie en van de missio Dei. |
Tot slot nodig ik je uit om ook de uitnodiging ‘Good News for All the Earth, te ondertekenen. Dit kan hier. Als een startpunt, en de reis mag zijn met vallen en opstaan. Maar wel vanuit de gedachte dat wanneer we Christus centraal stellen in alle aspecten van het leven, we hem ook in al deze aspecten zichtbaar mogen maken.
De Nederlandse vertaling is hier te lezen (pdf).
Annemarthe Westerbeek is directeur van A Rocha Nederland en gast-redactielid van deze TussenRuimte editie.